Danh mục nội dung
Lễ hội Carnival Podence Bồ Đào Nha không chỉ là một sự kiện hóa trang thông thường mà còn là linh hồn của vùng Đông Bắc Bồ Đào Nha. Được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Phi vật thể của nhân loại, lễ hội này ẩn chứa những nghi thức cổ xưa và sức sống mãnh liệt của cộng đồng địa phương.
Giữa những ngôi làng yên bình của vùng Trás-os-Montes, làng Podence nổi bật lên như một điểm đến văn hóa đầy mê hoặc mỗi khi mùa xuân cận kề. Khác với sự hào nhoáng của Carnival tại Rio hay Venice, Carnival Podence (Entrudo Chocalheiro) mang đậm hơi thở của đất đai, sự hỗn loạn có kiểm soát và những phong tục tiền Kitô giáo.
Cội nguồn lịch sử và danh hiệu UNESCO
Lễ hội Carnival Podence Bồ Đào Nha có nguồn gốc từ các nghi thức nông nghiệp cổ xưa. Các nghi lễ này đánh dấu sự kết thúc của mùa đông và khởi đầu của mùa xuân sinh sôi nảy nở. Điểm cốt lõi của lễ hội là những nhân vật đeo mặt nạ đầy bí ẩn, được gọi là Caretos.
Vào ngày 12 tháng 12 năm 2019, UNESCO đã chính thức ghi danh “Lễ hội mùa đông Carnival Podence” vào Danh sách Di sản Văn hóa Phi vật thể của Nhân loại. Theo báo cáo từ UNESCO, đây là một ví dụ điển hình về cách một cộng đồng nhỏ có thể bảo tồn bản sắc trước làn sóng đô thị hóa. Sự công nhận này đã thúc đẩy lượng khách du lịch đến vùng Macedo de Cavaleiros tăng đáng kể, góp phần hồi sinh kinh tế địa phương.
Caretos – Những “quỷ dữ” vui vẻ
Tâm điểm của mọi sự chú ý chính là Caretos. Đây là những nam thanh niên trong làng mặc trang phục làm từ những dải len nhiều màu sắc (thường là đỏ, vàng, xanh lá cây). Họ đeo mặt nạ làm bằng thiếc hoặc da và thắt những chiếc chuông bò (chocalhos) quanh thắt lưng.
Hành động đặc trưng nhất của Caretos là chạy khắp làng, nhảy múa và “tấn công” phụ nữ bằng cách lắc những chiếc chuông vào họ. Nghi thức này, được gọi là chocalhar, thực chất là một biểu tượng phồn thực cổ xưa, cầu chúc cho sự màu mỡ và may mắn. Sự ồn ào từ tiếng chuông và vẻ ngoài kỳ quái tạo nên một bầu không khí náo nhiệt, phá vỡ sự tĩnh lặng thường nhật của làng quê.
9 sự thật thú vị về lễ hội Carnival Podence Bồ Đào Nha
- Tính kế thừa nam giới: Theo truyền thống, chỉ có nam giới mới được đóng vai Caretos. Tuy nhiên, hiện nay các “Facanitos” (trẻ em) cũng tham gia để duy trì ngọn lửa di sản.
- Mặt nạ thủ công: Mỗi chiếc mặt nạ thiếc là một tác phẩm nghệ thuật duy nhất, được chế tác bởi các nghệ nhân địa phương với những đặc điểm gương mặt hung tợn nhưng đầy biểu cảm.
- Sự hỗn loạn có tổ chức: Dù trông có vẻ hỗn loạn, nhưng các Caretos hoạt động theo những quy tắc cộng đồng ngầm định, đảm bảo sự tôn trọng đối với người già và các giá trị làng xã.
- Trang phục len nặng nề: Một bộ trang phục đầy đủ có thể nặng tới 10-15kg, đòi hỏi người mặc phải có thể lực cực tốt để chạy nhảy suốt nhiều ngày.
- Biểu tượng của sự tự do: Trong những năm tháng dưới chế độ độc tài, lễ hội này là cơ hội hiếm hoi để người dân bày tỏ sự tự do và chế giễu các quy chuẩn xã hội.
- Đốt hình nộm: Lễ hội kết thúc bằng việc đốt một hình nộm khổng lồ, tượng trưng cho việc loại bỏ những điều xui xẻo của năm cũ.
- Ẩm thực đặc trưng: Du khách không thể bỏ qua món xúc xích gà và rượu vang vùng Douro danh tiếng.
- Bảo tàng Casa do Careto: Nếu không đến đúng dịp lễ hội, bạn vẫn có thể tìm hiểu về lịch sử tại bảo tàng dành riêng cho các Caretos ngay trong làng.
- Cảm hứng điện ảnh: Hình ảnh Caretos đã trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều bộ phim tài liệu và nhiếp ảnh gia quốc tế nhờ sự tương phản thị giác mạnh mẽ.
Trải nghiệm hoạt động tại vùng Trás-os-Montes
Tham gia Carnival Podence chỉ là một phần trong hành trình khám phá vùng Đông Bắc Bồ Đào Nha. Khu vực này nổi tiếng với những trải nghiệm du lịch chậm (slow travel) và gần gũi với thiên nhiên.
- Công viên địa chất tự nhiên Azibo: Nằm rất gần Podence, đây là nơi có những bãi biển ven hồ nước ngọt đạt chuẩn Cờ Xanh. Theo số liệu từ Visit Portugal, đây là một trong những điểm đến sinh thái hàng đầu khu vực.
- Đi bộ đường dài và đạp xe: Địa hình đồi núi trập trùng cung cấp các tuyến đường trekking tuyệt đẹp, cho phép bạn ngắm nhìn những vườn ô liu và hạnh nhân nở hoa vào tháng 2.
- Giao lưu văn hóa: Bạn có thể tham gia các buổi workshop làm mặt nạ hoặc học cách dệt những dải len đa sắc cùng các nghệ nhân bản địa.
Tại sao bạn nên đến Podence một lần trong đời?
Trong một thế giới đang dần bị toàn cầu hóa làm phẳng lại các giá trị văn hóa, Carnival Podence đứng vững như một “pháo đài” của bản sắc. Nó không phải là một buổi biểu diễn dành riêng cho khách du lịch. Đó là cuộc sống, là niềm tự hào của mỗi người dân Podence.
Đến đây, bạn không chỉ xem lễ hội, bạn trở thành một phần của nó. Sự rung động từ tiếng chuông đồng hòa cùng tiếng cười sảng khoái giữa tiết trời se lạnh của mùa xuân Bồ Đào Nha sẽ là một ký ức không thể nào quên.
Kinh nghiệm du lịch cho du khách quốc tế
Lễ hội thường diễn ra vào khoảng tháng 2 hoặc đầu tháng 3 hàng năm (tùy theo lịch Công giáo). Vì Podence là một ngôi làng nhỏ, các dịch vụ lưu trú thường hết chỗ rất sớm.
- Lưu trú: Bạn nên đặt phòng tại thành phố Bragança hoặc Macedo de Cavaleiros và di chuyển bằng xe cá nhân đến làng.
- Trang phục: Thời tiết vùng cao khá lạnh và có thể có mưa, hãy chuẩn bị quần áo ấm và giày đi bộ thoải mái.
- Tôn trọng: Hãy luôn xin phép trước khi chụp ảnh chân dung người dân địa phương (dù các Caretos rất sẵn lòng chụp ảnh cùng bạn).
Kết
Lễ hội Carnival Podence Bồ Đào Nha là một trải nghiệm văn hóa đa giác quan. Hãy để tiếng chuông của các Caretos và giai điệu rộn ràng của những đoàn diễu hành dẫn dắt bạn vào một mùa xuân tràn đầy năng lượng tại quốc gia bên bờ Đại Tây Dương này.
Xem thêm